De stop slaat eruit: overbelasting, aardlek of een defect apparaat

In de meterkast zitten twee soorten beveiliging die vaak op een hoop worden gegooid. De installatieautomaat, in de volksmond de stop, beveiligt de kabel van een groep tegen te veel stroom. Slaat die eruit, dan is er te veel vermogen op een groep gevraagd of is er kortsluiting.

De aardlekschakelaar doet iets anders. Die vergelijkt hoeveel stroom er heen gaat en hoeveel er terugkomt. Verdwijnt er onderweg stroom, bijvoorbeeld via een vochtige aansluiting of via een mens, dan schakelt hij binnen een fractie van een seconde uit. Dat is de beveiliging die u beschermt, niet de kabel.

Aan wat er uitvalt, ziet u meteen welke van de twee het was. Valt een enkele groep uit, dan is het de automaat van die groep. Vallen meerdere groepen tegelijk uit, dan is het de aardlekschakelaar waar die groepen achter hangen.

Een gewone groep in een woning is doorgaans beveiligd op zestien ampere. Bij een netspanning van 230 volt komt dat neer op ruwweg 3600 watt aan apparatuur tegelijk op die ene groep.

Zet daar een waterkoker, een magnetron en een airfryer tegelijk op en u zit er zonder moeite overheen. De automaat doet dan precies wat hij hoort te doen. Dat is geen defect en het is ook niet op te lossen door een zwaardere automaat te plaatsen: die beveiligt dan de kabel niet meer.

De oplossing is spreiden of bijbouwen. Zware apparaten horen verdeeld over verschillende groepen, en apparaten die permanent veel vragen, zoals een inductiekookplaat, een wasdroger of een laadpunt, horen op een eigen groep.

Slaat een groep eruit zonder dat er iets zwaars aanstond, dan is het geen overbelasting maar kortsluiting. Dat is iets anders en dat hoort nagekeken te worden.

Slaat de aardlekschakelaar eruit, dan lekt er ergens stroom weg naar aarde. De meest voorkomende oorzaken zijn vocht in een buitenaansluiting, een beschadigd snoer, een oude wasmachine of vaatwasser, of een verwarmingselement dat begint door te slaan.

Opsporen doet u door uit te sluiten. Schakel alle groepen achter die aardlekschakelaar uit, zet de aardlekschakelaar weer aan, en schakel de groepen daarna een voor een in. Bij de groep waar hij opnieuw op afslaat, zit het probleem.

Herhaal dat binnen die groep met de apparaten: alles eruit, weer inschakelen, en er daarna een voor een insteken. Vaak blijkt het een apparaat en niet de installatie. Buitenverlichting en een buitenkraan met stroomaansluiting zijn klassieke verdachten na regen.

Blijft de aardlekschakelaar afslaan terwijl er niets is aangesloten, dan zit het in de installatie zelf. Dat is het punt om te stoppen. Doorproberen door hem steeds terug te zetten haalt de beveiliging weg die er juist voor u zit.

Achter de afdekplaat van de groepenkast zitten onderdelen die onder spanning staan, ook als de hoofdschakelaar uit lijkt te staan. Het openen van die kast en het aanpassen van bedrading is werk voor iemand die het daarna kan nameten.

Vervang nooit een automaat door een zwaardere om van het uitvallen af te zijn. De automaat is afgestemd op de dikte van de kabel in de muur. Een zwaardere automaat op een dunnere kabel betekent dat de kabel warm mag worden zonder dat er iets uitschakelt.

En laat een oude installatie zonder aardlekschakelaar niet zo. In woningen uit oudere bouwjaren komt dat nog voor, soms met een aardlekschakelaar op maar een deel van de groepen. Dat is precies de beveiliging die het verschil maakt bij vocht en bij een kapot snoer.

Ruikt u een brandlucht, ziet u verkleuring rond een schakelaar of contactdoos, of voelt een stopcontact warm aan: schakel de betreffende groep uit en laat het nakijken. Dat wacht niet.

Woningen zijn zwaarder belast dan waar hun meterkast op is ontworpen. Inductie koken, een wasdroger, een warmtepomp en het laden van een auto komen er los of samen bij, en dat gebeurt bijna nooit tegelijk met een verbouwing.

Signalen dat het krap wordt: groepen die regelmatig uitvallen, verdeeldozen en verlengsnoeren die permanent in gebruik zijn, en een kast waarin geen ruimte meer is voor een extra groep.

Uitbreiden kan meestal zonder de hele installatie te vervangen, mits de hoofdaansluiting het toelaat. Of dat zo is, hangt af van uw aansluiting bij de netbeheerder, en dat is te controleren voordat er iets wordt aangeschaft dat een eigen groep nodig heeft.

De regels voor elektrische installaties in Nederland staan in de norm NEN 1010. Wij noemen hier geen eisen uit die norm, maar wie het werk doet hoort ernaar te werken en dat op verzoek toe te lichten.