Warmtepomp of cv-ketel: de afweging zonder verkooppraat

Een cv-ketel maakt warmte door gas te verbranden. Een warmtepomp maakt geen warmte, maar verplaatst warmte: hij haalt die uit buitenlucht, bodem of water en tilt hem met elektriciteit naar een bruikbaar niveau. Daardoor levert een warmtepomp meer warmte dan hij aan energie verbruikt.

Die winst is het grootst als het verschil tussen buiten en de gewenste aanvoertemperatuur klein is. Hoe heter het water moet worden dat de radiatoren in gaat, hoe harder de warmtepomp moet werken en hoe kleiner het voordeel.

Dat is de hele afweging, en hij gaat dus niet over merken of vermogens. Hij gaat over de vraag of uw woning warm te krijgen is met water dat aanzienlijk minder heet is dan uw ketel nu levert.

De schil is het eerste. Een woning die veel warmte verliest, vraagt hete radiatoren en dus een hoge aanvoertemperatuur. Isolatie van dak, gevel, vloer en glas komt daarom vrijwel altijd voor de warmtepomp, niet erna.

Het tweede is het afgiftesysteem. Vloerverwarming of ruime radiatoren geven bij lage temperatuur nog voldoende warmte af; kleine, oude radiatoren doen dat niet. Vaak is de oplossing niet het hele huis openbreken, maar een paar radiatoren vervangen door grotere of door types met een ventilator.

Het derde is ventilatie. Een goed dichtgemaakte woning zonder goede luchtafvoer geeft vochtklachten. Dat is geen warmtepompprobleem, maar het komt wel aan het licht op het moment dat de rest wordt aangepakt.

Het vierde is praktisch: waar staat de buitenunit, en wat hoort de buurman ervan. Geluid van een buitenunit is genormeerd en gemeentes toetsen daarop. Plaatsing is dus een ontwerpkeuze, geen kwestie van een plekje zoeken.

Bij een hybride opstelling blijft de cv-ketel hangen en komt er een kleinere warmtepomp bij. De warmtepomp doet het werk bij milde temperaturen, en de ketel neemt het over als het echt koud is of als er veel warm water nodig is.

Daarmee vervalt de eis dat de woning bij vorst op lage temperatuur warm blijft, en dat is precies de eis waar de meeste bestaande woningen op stuklopen. De investering is kleiner en het bestaande afgiftesysteem kan vaak blijven.

De keerzijde is dat u twee toestellen houdt, met twee keer onderhoud, en dat de gasaansluiting blijft. Voor wie helemaal van het gas af wil, is het een tussenstap en geen eindpunt.

Een hybride opstelling houdt de cv-ketel in de woning, en aan cv-ketels werken wij niet. Sinds 1 april 2023 mag werk aan een gasverbrandingsinstallatie alleen door een daarvoor gecertificeerd bedrijf worden gedaan, en de opdrachtgever is daar wettelijk medeverantwoordelijk voor. Kiest u voor hybride, dan is dat een goede keuze, alleen niet een die u bij ons kunt neerleggen.

Dat is voor u geen formaliteit. De regeling maakt niet alleen het uitvoerende bedrijf strafbaar maar ook de opdrachtgever die zonder dat certificaat opdracht geeft. Vraag om het registratienummer en zoek het op in het openbare register van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw.

Wat wij rond een warmtepomp wél doen is het deel waar in de praktijk de meeste klachten vandaan komen: het waterzijdig inregelen van de radiatoren, leidingwerk vervangen of vergroten, de vloerverwarmingsverdeler doorspoelen en de ventilatie meten. Dat is precies het werk dat bepaalt of een warmtepomp in uw woning gaat werken, en er komt geen gas aan te pas.

Verwarmen en douchen zijn twee verschillende dingen. Een combiketel maakt warm water op het moment dat u de kraan opendraait. Een warmtepomp doet dat via een voorraadvat, en dat vat heeft ruimte nodig en moet op temperatuur worden gehouden.

Dat vat brengt een aandachtspunt mee dat bij een cv-ketel minder speelt: lauw stilstaand water. Een warmtapwatervat hoort daarom periodiek op voldoende hoge temperatuur te komen. Goede toestellen doen dat automatisch; het is wel iets om bij de keuze naar te vragen.

Kijk ook naar het aantal douches achter elkaar. Een vat dat leeg is, vult zich langzamer dan een combiketel opwarmt. Dat is geen defect, het is de aard van het systeem, en het is beter om het vooraf te weten dan op een maandagochtend te ontdekken.

Vergelijk niet alleen de aanschaf. Reken met de investering, met wat er aan isolatie en radiatoren bij komt, met het verschil tussen uw gasverbruik en het extra stroomverbruik, en met het onderhoud van beide systemen.

De uitkomst hangt sterk af van de tarieven voor gas en stroom en van de regels rond teruglevering en netbeheer. Die veranderen, en wij noemen hier daarom geen bedragen en geen terugverdientijd. Wie u wel een vast aantal jaren belooft, rekent met aannames die hij zelf niet in de hand heeft.

Er bestaat een landelijke subsidieregeling voor warmtepompen. Voorwaarden en bedragen wijzigen per jaar; de actuele stand vindt u bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Vraag ook bij uw gemeente na, want lokaal bestaan er soms aanvullende regelingen.

En houd rekening met de meterkast. Een volledige warmtepomp vraagt een eigen groep en soms een zwaardere aansluiting. Dat is te controleren voordat u iets koopt, niet erna.