Isolatie meenemen als het dak er toch af gaat

Isoleren kost bij een dakvervanging vooral materiaal. Het werk dat er normaal omheen zit, de steiger, het verwijderen van de oude laag en het opnieuw opbouwen van de afwerking, gebeurt op dat moment toch al.

Doet u het los, dan komt dat werk er in zijn geheel bij. Datzelfde geldt voor de detaillering: dakranden, opstanden en de aansluiting op de goot worden bij een isolatie hoger en moeten opnieuw worden gemaakt. Dat is precies wat er bij een vervanging sowieso gebeurt.

Er is nog een reden. Een gaaf dak openen om te isoleren betekent het risico nemen dat u een goed werkend dak beschadigt. Bij een dak dat toch aan vervanging toe is, bestaat dat risico niet.

Bij een plat dak wordt vrijwel altijd van buiten geisoleerd: de isolatie komt boven op de constructie en de nieuwe bedekking daaroverheen. Dat heet warmdak en het is de opbouw die het beste werkt, omdat de constructie zelf aan de warme kant komt te liggen.

Bij een hellend dak zijn er twee routes. Van buiten, met isolatieplaten op het bestaande beschot en daarna nieuwe panlatten en pannen, geeft een doorlopende schil zonder onderbrekingen en houdt de zolder tijdens het werk bruikbaar. Van binnen, tussen en onder de sporen, is goedkoper maar levert altijd onderbrekingen op bij de balken en het kost binnenruimte.

Van buiten isoleren maakt het dak dikker. Dat heeft gevolgen voor de dakrand, de aansluiting op de buren bij een rijtjeswoning en soms voor de hoogte die is toegestaan. Dat hoort vooraf uitgezocht te zijn, niet op de dag van de uitvoering.

Binnenlucht bevat vocht. Warme lucht houdt meer vocht vast dan koude. Beweegt die lucht de isolatie in en koelt hij daar af, dan slaat het vocht neer precies op de plek waar u het niet wilt: in het isolatiepakket en tegen het houtwerk.

Daarom hoort er aan de warme kant een dampremmende laag, en die moet doorlopen. Een dampremmer met gaten bij elke doorvoer, elke lamp en elke aansluiting op de muur remt niets. De naden horen dicht en de aansluitingen op muur en dakrand horen aangesloten.

De volgorde is eenvoudig te onthouden: dampremmend aan de binnenkant, isolatie in het midden, waterkerend en dampopen aan de buitenkant. Wordt die volgorde omgedraaid, dan sluit u vocht op in de constructie en gaat het hout rotten zonder dat er ooit een lek is geweest.

Dit is ook de reden dat een vochtplek na een isolatieklus niet vanzelf een lek is. Vaak is het condens, en dan helpt verder dichtmaken niet maar juist ventileren.

Bij een hellend dak met pannen loopt er een luchtspouw tussen de isolatie en de dakbedekking. Die spouw voert vocht af en houdt het onderdak droog. Wordt hij bij het isoleren volgestopt, dan verdwijnt de afvoer en blijft het vocht in de constructie hangen.

Bij een plat warmdak is dat anders: daar zit geen spouw en hoort er ook geen te zitten. Wie in een warmdak gaat ventileren, haalt de werking eruit. De opbouw bepaalt dus wat er hoort, en de twee mogen niet door elkaar gehaald worden.

Ook de woning zelf telt mee. Een goed geisoleerd dak boven een huis dat slecht ventileert, verplaatst het vochtprobleem naar de koudste plek die overblijft. Isoleren en ventileren horen bij elkaar; dat is geen extra optie maar dezelfde klus.

Vraag hoe dik het pakket wordt en wat dat betekent voor dakrand, goot en dakraam. Vraag welke dampremmende laag wordt toegepast en hoe de aansluitingen worden gemaakt. Vraag hoe de ventilatie na het werk verloopt. Dat zijn drie vragen die u niet hoeft te begrijpen om te kunnen stellen; een goede uitvoerder legt ze uit.

Voor verbouwingen gelden landelijke minimumeisen voor de isolatiewaarde van een dak. Wij noemen hier geen getal, omdat die eisen periodiek wijzigen; wie het werk uitvoert hoort de actuele eis te kennen en in de offerte te noemen.

Er bestaan landelijke subsidieregelingen voor isolatie van bestaande woningen. De voorwaarden en bedragen veranderen per jaar; kijk voor de actuele stand bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland of bij uw gemeente, en reken niet met een bedrag dat u ergens heeft gehoord. De subsidie vraagt u zelf aan; LEMA regelt die niet voor u.

Let tot slot op asbest. In woningen uit de jaren vijftig tot zeventig komt asbesthoudend dakbeschot en golfplaat nog voor. Wordt dat aangetroffen, dan is verwijdering werk voor een gecertificeerd bedrijf, met een inventarisatie vooraf. Dat is geen formaliteit en het hoort in de planning te staan voordat er iemand begint.