Plassen op uw platte dak: wanneer het onschuldig is en wanneer niet

Een plat dak is nooit helemaal vlak. Het ligt op afschot, dus met een lichte helling richting de afvoer, en na een flinke bui staat er altijd even water. Dat hoort erbij en dat is geen gebrek.

De grens die dakdekkers in de praktijk aanhouden is twee dagen. Ligt er twee dagen na de laatste regen nog steeds water op dezelfde plek, terwijl het droog en niet vriezend weer is, dan loopt het daar niet weg. Dat is plasvorming, en dat is wel een gebrek.

De plek verraadt zichzelf ook als het droog is. Waar water blijft staan, blijft vuil achter en gaat mos of algen groeien. Een donkere, ovale afdruk op een verder schoon dak is een plas die er vaker staat dan u ziet.

Stilstaand water houdt de bedekking langer nat en langer koud dan de rest van het dak. Op de rand van de plas ontstaat daardoor een strook waar het materiaal anders veroudert dan ernaast, en spanning zoekt altijd de overgang op.

In de winter komt er vorst bij. Water zet uit als het bevriest, en dat wringt in elke naad en elk scheurtje dat onder de plas ligt. Wat in de zomer nog een haarscheur was, is na een paar vorstperiodes een lek.

Er is ook gewicht. Water weegt ongeveer een kilo per liter, en een plas van een paar centimeter over enkele vierkante meters loopt snel op. Op een dak dat al doorhangt, versterkt dat het probleem: hoe dieper de kom, hoe meer water erin blijft en hoe verder de constructie zakt.

En het laatste bezwaar is praktisch. Onder een plas ziet u niets. Juist daar zit vaak de naad of de doorvoer die u had willen controleren.

Een plat dak hoort water naar de afvoer te leiden. Is de helling te klein aangelegd, of loopt hij ergens de verkeerde kant op, dan blijft er water staan zonder dat er iets kapot is.

Dit komt vaak voor bij aanbouwen, garages en dakterrassen die later zijn aangebouwd, en bij daken die ooit zijn overgelegd zonder dat het afschot is hersteld. Het is de vervelendste oorzaak, want de bedekking is dan gaaf en het probleem zit in de opbouw eronder.

De oplossing is meestal afschotisolatie: isolatieplaten die aan een kant dikker zijn dan aan de andere, zodat het vlak alsnog naar de afvoer loopt. Dat gebeurt bij een dakvervanging, niet als losse reparatie.

Een verstopte of te hoog liggende afvoer geeft precies hetzelfde beeld als te weinig afschot, maar is veel eenvoudiger te verhelpen. Blad, mos, grind en zand verzamelen zich rond de put, en de bladvanger die erop hoort te zitten ontbreekt of is dichtgeslibd.

Kijk ook naar de hoogte. Zit de afvoerput hoger dan het dakvlak eromheen, bijvoorbeeld doordat er ooit een laag over het dak is gelegd zonder de put te verlagen, dan staat er per definitie water omheen.

Controleer daarnaast de noodoverloop: een korte pijp door de dakrand die water wegvoert als de gewone afvoer dichtzit. Ontbreekt die, dan is een verstopping niet alleen vervelend maar ook een risico voor de constructie.

Ligt de plas midden tussen twee balken of precies onder een zwaar object, dan zakt de constructie door. Dat kan komen door de leeftijd van het hout, door natte isolatie die zwaarder is geworden, of door een belasting waar het dak niet op is gerekend.

Dit is de oorzaak die u niet laat lopen. Doorbuiging trekt water aan, water maakt het zwaarder en zwaarder maakt de doorbuiging groter. Voelt het dak zacht of veerkrachtig als u erop staat, dan zit er bovendien water in het isolatiepakket.

Hier hoort iemand naar te kijken die de constructie kan beoordelen, niet alleen de bedekking. Een nieuwe laag over een doorgezakt dak verplaatst het probleem naar de volgende eigenaar.

Kijk twee dagen na een bui, bij droog weer. Fotografeer de plas met iets erbij waaraan de schaal te zien is, bijvoorbeeld de dakrand of de afvoerput. Herhaal dat een paar keer per jaar en bewaar de foto met de datum.

Meet met een stok of een liniaal hoe diep het water staat en noteer het. Wordt de plas dieper over de jaren, dan zakt de constructie verder door. Blijft hij gelijk, dan is het waarschijnlijk afschot of afvoer.

Maak de afvoer en de noodoverloop vrij en kijk daarna opnieuw. Verdwijnt de plas, dan was het de afvoer en bent u klaar. Blijft hij staan, dan zit het in de opbouw en is het tijd voor een beoordeling ter plaatse.

Loop niet op een dak dat u niet vertrouwt, en niet bij vorst of natte bladeren. Nat bitumen is glad en een plat dak heeft zelden een rand die u tegenhoudt.