Lekkage opsporen: hoe een lek werkelijk gevonden wordt

Het uitgangspunt bij elke lekkage is dat water zijwaarts beweegt voordat het naar beneden komt. Het loopt over een balk, langs een leiding of tussen twee isolatieplaten door tot het bij een naad of een schroefgat naar binnen kan.

Daardoor ligt het punt waar u het water ziet vrijwel nooit onder het punt waar het binnenkomt. Bij een plat dak kan dat meters schelen, bij een hellend dak met dakbeschot ook. Recht boven de vlek zoeken is daarom de meest gemaakte fout.

Opsporen is dus geen kwestie van beter kijken, maar van systematisch uitsluiten. Elke stap hieronder haalt een groep oorzaken weg, tot er een overblijft.

Dit is de belangrijkste splitsing en u kunt hem zelf maken. Houd bij wanneer de plek natter wordt. Reageert hij op regen, dan komt het water van buiten. Groeit hij door terwijl het al dagen droog is, dan komt het uit een leiding of uit een toestel.

Een tweede aanwijzing is de temperatuur. Warm water uit een cv-leiding of een boiler geeft vaak een vlek met een scherpe rand en soms zichtbare damp of een warme plek in de vloer. Regenwater is koud en geeft een zachtere, vuilere rand.

De derde aanwijzing zit op de manometer van de cv-ketel. Zakt de druk in dezelfde periode dat de plek groeit, dan is dat een sterk signaal dat het uit de verwarmingsinstallatie komt.

Komt het van buiten, loop dan van hoog naar laag: eerst de nok en de dakbedekking, dan de aansluitingen rond schoorsteen, dakraam en ontluchting, dan de kilgoot, dan de dakgoot en de hemelwaterafvoer, en tot slot de gevel en het kozijn.

Op een plat dak is de volgorde anders: eerst de opstanden en de dakranden, dan de doorvoeren, dan de naden, en pas als laatste het vlak zelf. Lekken in het midden van een gaaf vlak zijn zeldzaam.

Komt het van binnen, loop dan de leidingen af die boven de plek langslopen: cv-aanvoer en -retour, de warmwaterleiding, de afvoer van een badkamer of wasmachine, en de condensafvoer van ketel of airco. Een verstopte condensafvoer is een klassieker die vaak over het hoofd wordt gezien.

Vergeet de vierde mogelijkheid niet: condens. Dat is geen lek maar neerslag van binnenlucht tegen een koud vlak. Het geeft een egale vlek, vaak met schimmelpuntjes, vooral in de winter en vooral op slecht geventileerde plekken.

Als de kandidaat bekend is, wordt hij gericht getest. Dat gebeurt met een tuinslang, van laag naar hoog, en per keer op een klein gebied. Eerst tien minuten alleen de dakgoot, dan pas de dakrand, dan de aansluiting, dan het vlak erboven.

De reden voor die volgorde is dat u anders alles tegelijk natmaakt en niets meer kunt uitsluiten. En de reden voor het geduld is dat water tijd nodig heeft: tussen natmaken en zichtbaar worden binnen zit soms een half uur.

Iemand hoort binnen te kijken terwijl er buiten getest wordt, met een telefoon erbij zodat het moment van doorkomen precies te melden is. Dat moment is de hele informatie.

Een watertest wordt niet gedaan bij vorst, en niet op een dak waar u niet veilig kunt staan. Het is bovendien geen slim idee om een verdacht dak urenlang te belasten met water als het binnenwerk al nat is.

Een vochtmeter geeft aan hoe nat een ondergrond werkelijk is en waar de natte zone ophoudt. Dat maakt het verschil tussen een oude, opgedroogde vlek en een actief lek zichtbaar zonder iets open te breken.

Een warmtebeeldcamera toont temperatuurverschillen. Nat materiaal is kouder dan droog materiaal eromheen, en een warmwaterleiding onder de vloer tekent zich af als een lijn. De camera ziet geen water; hij ziet het temperatuurverschil dat water veroorzaakt, en dat vraagt interpretatie.

Bij verborgen leidingen wordt soms met druk gewerkt: het circuit afsluiten, op druk zetten en kijken of die druk zakt. Dat bewijst dat er een lek is en in welk circuit, nog voordat er iets open moet.

Wat een dakdekker verder doet, is eenvoudig maar effectief: opstanden en naden langslopen met de hand, doorvoeren nalopen, en op zolder met een lamp langs het beschot schijnen op zoek naar kalkslierten en donkere sporen. Die sporen wijzen de weg terug naar het binnenkomstpunt.

Zet met potlood een streep om de vlek en schrijf de datum erbij. Dat is de goedkoopste meting die er is en hij vertelt bij het volgende bezoek meteen of het lek nog actief is.

Noteer per keer: wanneer werd het nat, hoeveel had het geregend, en uit welke richting kwam de wind. Slagregen uit een bepaalde hoek die alleen dan een lek geeft, wijst de gevelzijde aan waar gezocht moet worden.

Fotografeer de vlek, de zolder erboven en de buitenkant van het dak vanaf de grond. Doe dat voordat er iets wordt afgedekt of gerepareerd, want daarna is de situatie niet meer te reconstrueren.

En smeer niets dicht voordat de oorzaak bekend is. Kit op een verdachte naad neemt de aanwijzing weg zonder het probleem op te lossen, en dan begint het zoeken bij de volgende bui van voren af aan.