Dakpannen vervangen in Badhoevedorp: dakdekker voor het hellende dak

Wat hier in Badhoevedorp speelt

Wie in Badhoevedorp een hellend dak heeft, woont vrijwel zeker in de oude kern. De kapwoningen uit de jaren dertig tot vijftig rond de Sloterweg en de Pa Verkuyllaan vormen het cohort met pannen; de uitbreiding uit de jaren zestig en zeventig is grotendeels het rijk van het platte dak, en Quatrebras is te jong om er nu al iets aan te hoeven doen. Dat maakt het pannendak hier een kwestie van één bouwperiode, met een aantal eigenschappen die telkens terugkomen.

De eerste is de wind. Haarlemmermeer is drooggelegd, vlak en open, en Badhoevedorp ligt daar middenin, met aan één kant het vrijgekomen tracé van de omgelegde A9 en dus zonder een gesloten bebouwingsrand. Een pannendak wordt niet omvergeblazen door de wind die ertegenaan drukt, maar door de onderdruk die eroverheen trekt en de pannen omhoog zuigt. Dat effect is het sterkst op de plekken waar de lucht van richting verandert: de nok, de dakvoet, de hoekkeperen en de randen langs de gevel. Precies daar zitten in dit cohort de pannen die alleen op hun eigen gewicht liggen.

De tweede is de nokvorst. In woningen van deze leeftijd zijn de vorsten oorspronkelijk in specie gezet. Specie is hard, het dak werkt, en na een paar decennia scheurt die verbinding en komen de vorsten los te liggen, meestal zonder dat u het merkt, tot er een naar beneden komt. Wij zetten een nok bij vervanging droog, met vorstklemmen op een nokvorstdrager. Dat is niet alleen sterker maar ook ventilerend, en dat helpt weer tegen het volgende punt.

Onder de pannen van dit cohort ligt namelijk in de regel een houten beschot van planken, en geen dampopen folie. Dat is niet per se fout: zo is het gebouwd, en het heeft tachtig jaar gewerkt. Maar het betekent wel dat er onder de pannen niets zit dat inwaaiend water of stuifsneeuw opvangt. Zolang de zolder onverwarmd en onbewoond is, droogt dat weer op. Wordt de zolder een slaapkamer en gaat er isolatie tegen de kap, dan verandert die situatie volledig: warme, vochtige binnenlucht komt tegen een koud dakvlak en er is geen ventilatie meer om het weg te voeren. Dan hoort er onder de pannen een waterkerende laag te komen, en dat kan alleen als het dak eraf gaat.

Dat is de reden waarom wij bij een verbouwing van de zolder in de oude kern altijd vragen wat er met de pannen gaat gebeuren. Ligt het pakket er al veertig jaar, dan doen wij het in een keer: pannen eraf, panlatten en tengels vernieuwen, waterkerende laag erop, isolatie erin en de pannen terug of nieuw. Bij elkaar is dat aanzienlijk goedkoper dan twee losse opdrachten met vier jaar ertussen. Staat er dan toch al een steiger, dan is dat het moment om ook de dakkapel en de goot mee te nemen.

Niet elk pannendak hoeft eraf. Een handvol gebroken of verschoven pannen vervangen en de rest opnieuw uitlijnen is een halve dag werk, en dat is ook precies wat wij dan doen. De vraag die het onderscheid maakt, is de staat van de panlatten en het beschot. Zijn die verzwakt of aangetast, dan wordt het vervangen van losse pannen dweilen. Dat is te beoordelen door er van dichtbij naar te kijken en op een paar plaatsen een pan te lichten, niet vanaf de grond en niet van een foto.

Poreuze pannen zijn een apart onderwerp. Oude betonpannen en sommige oude keramische pannen gaan op den duur water opzuigen. U herkent dat aan mos dat niet meer weg te krijgen is en aan pannen die na een bui dagenlang donker blijven. Coaten is dan de meest aangeboden en minst zinvolle oplossing: een coating maakt een versleten pan niet langer houdbaar, hij maakt hem alleen even donkerder. Wij raden dat daarom af. Wat wij wel doen is eerlijk zeggen hoeveel jaar er nog in zit, zodat u kunt kiezen tussen nu vervangen of gericht sparen.

De constructie zelf laten wij met rust tenzij een constructeur ernaar heeft gekeken. Spanten en gordingen van een woning uit de jaren dertig zijn zelden berekend op wat er tegenwoordig bij komt: extra isolatie, een zwaardere pan of zonnepanelen. Wij vervangen dat soort onderdelen niet op eigen gezag. Wat wij wél doen is het melden wanneer wij tijdens het werk iets zien wat niet klopt, met foto’s erbij, zodat u een tekenaar of constructeur kunt inschakelen voordat er meer op het dak komt.

Badhoevedorp ligt op ongeveer 3 kilometer van Lijnden, richttijd een kwartier. Bij een pannendak betekent dat vooral dat een inspectie na een storm geen wekenlange wachttijd hoeft te worden en dat wij losse pannen kunnen terugleggen voordat er meer schade ontstaat. Wat wij niet doen, is een dak betreden waarop geen deugdelijke valbeveiliging te stellen is. Dat kost soms een dag extra en dat is het waard.